Je kunt veel leren van journalisten als je een non-fictieboek gaat schrijven. Zeven onmisbare lessen voor schrijvers die de lat hoger willen leggen.

Wat auteurs meestal maar een keer in hun leven doen, doen journalisten elke dag: actuele, originele, overtuigende non-fictie schrijven. De meesten zijn er zelfs voor naar school geweest. Net als ik. Ik volgde de School voor de Journalistiek voordat ik na wat omwegen in de wereld van boeken belandde. Wat een journalist tijdens zijn opleiding leert, en wat hij elke dag in de praktijk brengt, is goud waard voor schrijvers van non-fictieboeken. Ik heb de zeven belangrijkste lessen voor je op een rij gezet. 

Breng iets nieuws

Het is de taak van een journalist om elke dag met vers nieuws te komen. De volgende dag is zijn verhaal alleen nog goed om de vis in te verpakken. De lat ligt hoog. Hoofdredacteuren, chef-redacteuren, collega’s en natuurlijk lezers wijzen de luie journalist die met oud nieuws komt genadeloos op zijn falen. Wie in de journalistiek wil scoren, zorgt voor primeurs. 

Wil je een boek schrijven? Kom met iets nieuws. 

Check de feiten

Een nieuwe generatie critici maakt het verwijt dat de tradionele media onzin verkopen. Wat ironisch is, want zelf hechten ze geen moeite met desinformatie. Ik denk dat ze niet weten hoe consciëntieus de gemiddelde journalist te werk gaat. Het is zijn taak om onafhankelijk de waarheid te beschrijven. Daarvoor checkt hij alle feiten, kritisch gevolgd door de eindredacteur die elk artikel controleert voordat het wordt gepubliceerd.

Rust niet voordat je zeker weet dat elk feit in je boek klopt.

Verifieer je bronnen

Informatie kun je overal krijgen, maar is de informatie ook betrouwbaar? Voordat je opschrijft wat je hebt gelezen of gehoord, zul je de bron kritisch moeten beoordelen. Zijn de feiten die je leest in een artikel gebaseerd op betrouwbaar onderzoek? Is de persoon die je spreekt wel oprecht of heeft hij verborgen belangen? 

Als kind heb je vast een keer meegedaan aan een ‘doorvertelverhaal’ waarbij er weinig over was van de originele boodschap nadat hij door tien kinderen was doorverteld. Als je niet oppast, word de informatie in jouw boek even dubieus. 

Pas hoor en wederhoor toe

In de journalistiek is het een goed gebruik om informatie die je van een bron hebt gekregen, bij diezelfde bron te verifiëren. Heb je het goed begrepen? Ontbreekt er context? Hoe scherper of explosiever een uitspraak, hoe belangrijker deze stap is. De ‘wederhoor’ schrijft voor dat de journalist vervolgens op zoek gaat naar iemand met een andere visie, en in het bijzonder naar de persoon of organisatie die door een bron in een kwaad daglicht wordt gesteld. Die moet de kans krijgen te reageren voordat het verhaal verschijnt. Of je boek. 

Scheid feiten en meningen

Hoewel steeds meer kranten, tijdschriften en online media bol staan van de meningen, bijvoorbeeld in de vorm van columns of analyses, zijn ze nog altijd gescheiden van de nieuwsartikelen. Dat is belangrijk, er is een wezenlijk verschil tussen de twee. Een feit is controleerbaar en onafhankelijk van de waarnemer of de journalist. Een huis stond in brand, of niet. Een mening is een oordeel dat van persoon tot persoon kan verschillen. De een vindt het erg dat het huis is afgebrand, de ander niet.

Kan de lezer de feiten en meningen in jouw boek onderscheiden?

Begin met het belangrijkste nieuws

Journalisten leren om een artikel te beginnen met het belangrijkste nieuws. Dat is handig voor de lezer: de informatie waarmee het artikel begint, zal beter blijven plakken. Bovendien kan de lezer de rest van het artikel overslaan als hij weinig tijd heeft. 

Veel schrijvers van non-fictieboeken hebben de neiging om net als thrillerschrijvers te eindigen met het belangrijkste nieuws. Dan ga je er onterecht vanuit dat elke lezer jouw boek even aandachtig leest.